Geachte,

Graag nodigen wij u uit op de vierde conferentie die het HIVA om de vijf jaar organiseert omtrent de toestand van de verzorgingsstaat in de EU-lidstaten, sinds de versterking van de interne markt in 1992.

Hoe evolueert de verzorgingsstaat, zowel in feiten maar ook in beleidskeuzen, onder invloed van de toegenomen economische integratie binnen Europa? Die vraag werd voor een eerste keer in 1995 beantwoord door experten uit elk van de lidstaten, met de bedoeling om vijf jaar later deze analyse over te doen.

Op de conferentie van 19-20 april doen wij de analyse voor de vierde keer over, en bekijken wij de evolutie van 2002 tot 2007. Het zou eindigen bij de vooravond van de recente grote financiële en economische crisis. Wij vroegen elk van de nationale rapporteurs dan ook om verder na te gaan hoe de verzorgingsstaat er aan toe is juist voor de crisis, en nu na (?) de crisis. Ik welke mate is zij zelf extra getroffen door de crisis of heeft zij de gevolgen van de crisis helpen absorberen en zal zij er versterkt uitkomen? Het tweedaags colloquium start dan ook met een bijdrage van Prof. Tassos Malliaris van de Loyola University Chicago over de fouten die begaan werden en die ons in deze grote crisis hebben meegesleurd. De conferentie eindigt met de conclusies uit een project van het EZA dat het voorbije jaar liep over de gevolgen van deze crisis en hoe daaruit te geraken. De verzorgingsstaat neemt daarin een belangrijke plaats in.

De studiedag wordt georganiseerd voor het Europees Centrum voor Werknemersvraagstukken EZA met de financiële steun van de Europese Commissie. De studiedag wordt verder mogelijk gemaakt door de financiële steun en inhoudelijke medewerking van de FOD Sociale Zekerheid en de morele steun van het Athenian Policy Forum.

Met niet minder dan 25 interventies en wetenschappelijke bijdragen uit 16 lidstaten, is deze conferentie de unieke gelegenheid om uit de eerste hand te vernemen hoe onze verzorgingsstaat er vandaag aan toe is.

Het programma van de conferentie en inschrijvingsformulier is te vinden op:
http://hiva.be/nl/vorming/activiteit_detail.php?id=337

Wij hopen u te kunnen begroeten op deze tweedaagse conferentie.

Met vriendelijke groeten,

Prof. Dr. Jozef Pacolet

Hoofd Onderzoeksgroep Verzorgingsstaat en Wonen HIVA Onderzoeksinstituut voor Arbeid en Samenleving
Katholieke Universiteit Leuven Parkstraat 47 3000 Leuven België
Tel: 32 16 32 31 49
Fax: 32 16 32 33 44
GSM: 32 475 23 32 23
E-mail: jozef.pacolet@hiva.kuleuven.be
http://www.hiva.be

De vergrijzing blijft één van de grootste uitdagingen van onze verzorgingsstaat voor de komende decennia. De afname van het aantal actieven en de toename van het aantal (zorgbehoevende) gepensioneerden stelt de overheid voor een grote budgetaire en beleidsinhoudelijke uitdaging. CoViVE maakt de balans op van het inkomen, vermogen, consumptie, gezondheid, zorgbeleid en maatschappelijk participatie van de Vlaamse oudere. Door onszelf te positioneren binnen de rest van Europa komen we te weten op welk terrein Vlaanderen een goed resultaat boekt, en waar er nog marge voor verbetering bestaat. Globaal levert dit een positief beeld op. Wel blijft de matige inkomensbescherming van ouderen een belangrijk probleem, en kan ook het institutionele zorgaanbod beter afgestemd worden op de zorgbehoefte (en de omgeving) van de individuele oudere.

Cantillon, Bea, Van den Bosch, Karel & Stijn Lefebure (2009) Ouderen in Vlaanderen en Europa. Tussen vermogen en afhankelijkheid. Leuven: ACCO. 232 p. Hardcover

Voor meer informatie over beschikbaarheid contacteer ingrid.vanzele@ua.ac.be (03/275.53.74) .

Voor de presentaties van de gelijknamige studiedag, zie 'activiteiten'

Als gevolg van belangrijke economische, demografische en socioculturele veranderingen zien Westerse verzorgingsstaten zich verplicht om de vorm en inhoud van hun socialezekerheidsstelsel en in het bijzonder van hun pensioenstelsel te evalueren. Ook België ontkomt hier niet aan. De vergrijzing van onze bevolking zorgt ervoor dat onze economische welvaart en de daarop gebouwde sociale bescherming door een steeds kleiner aantal economisch actieven overeind gehouden moet worden. De opkomst van het adult worker model, waarbij elk volwassen individu geacht wordt betrokken te zijn in betaalde arbeid, doet twijfelen aan het voortbestaan van een aantal traditionele sociale risico’s, zoals het verlies van een kostwinner, maar legt ook een aantal nieuwe sociale risico’s bloot, zoals de mogelijkheid om vrij arbeid en zorgtaken te combineren of af te wisselen. Dit gaat gepaard met een proces van individualisering, waarbij de vrijheid om eigen keuzes te kunnen maken binnen het individuele levensplan centraal staat (de zgn. keuzebiografie). Dit maakt dat levenslopen steeds meer variatie vertonen en afwijken van de standaard industriële levensloop van ‘leren – werken of zorgen – rusten’ die nu nog een sterke verankering kent in regelgeving en beleid.

Door deze ‘de-standaardisering’ van levenslopen die gepaard gaat met nieuwe situaties van onzekerheid en uitsluiting, rijst de vraag of ons socialezekerheidsstelsel nog tegemoet komt aan de noden en risico’s waartegen wij vandaag collectieve bescherming wensen. In de discussies over de vraag hoe wij de ‘grote actuele uitdagingen’ in het sociaal en arbeidsmarktbeleid moeten aanpakken, duikt het begrip "levensloopbenadering” op. De voorstanders van deze benadering zien hierin een inspirerend en richtinggevend hedendaags perspectief. Individuen moeten de mogelijkheid krijgen om hun beroepsactiviteit naar eigen inzicht te spreiden over de gehele levensloop en om zelfgekozen combinaties en transities te kunnen maken tussen betaald werk en andere sociaal-productieve activiteiten zoals zorg, scholing en vrijwilligerswerk. De sociale bescherming moet daarom ‘levensloopbestendig’ worden, d.w.z. niet negatief beïnvloed worden door de vrije maar maatschappelijk aanvaardbare keuzes die mensen maken in hun individuele levensloop. De eerste studies over het onderwerp verschenen bij onze noorderburen al bij het begin van dit decennium en mondden er intussen uit in de zgn. “levensloopregeling” waarop de Nederlanders sinds 1 januari 2006 een beroep kunnen doen. Een vergelijkbaar systeem van tijd- of verlofsparen bestaat ook in Duitsland en Frankrijk. Ook in ons land lijkt het concept ingang te vinden: getuige daarvan de verschillende verkiezingsprogramma voor de federale stembusgang van 10 juni 2007 en het ontwerp van tijdspaarsysteem van Assuralia, de Belgische beroepsvereniging van verzekeringsondernemingen. Hoog tijd dus om dat levensloopbeleid eens van naderbij te bekijken!

Datum: 27 maart 2009

Programma: Zie bijlage

Plaats: FOD Sociale Zekerheid, Administratief Centrum Kruidtuin Finance Tower, Kruidtuinlaan 50, bus 1, 1000 Brussel

Organisatie: Vakgroep Sociaal Recht (Vrije Universiteit Brussel), Genootschap voor sociale zekerheid & CoViVE met de steun van de FOD Sociale Zekerheid

Inschrijven via: conferences@minsoc.fed.be . Prijs 50€ (incl. broodjeslunch) te storten op rekeningnummer 001-0686455-62 met vermelding van: ‘CONI275 + [naam deelnemer]’

Vanaf 1 januari 2009 bedraagt de wettelijke pensioenleeftijd voor zowel mannen als vrouwen 65 jaar. Dit is het gevolg van een stapsgewijze gelijkschakeling in de loopbaanvoorwaarden van mannen en vrouwen in het pensioenstelsel. Dit houdt in dat ook vrouwen vanaf nu 45 jaren effectieve tewerkstelling of gelijkstelling als werknemer moeten voorleggen om van een volledige loopbaan te spreken.  Voor meer informatie kan u terecht bij de Rijksdienst voor Pensioenen.

Op 11 september 2008 was het Consortium Vergrijzing in Vlaanderen en Europa (CoViVE) te gast in de Rijksdienst voor Pensioenen voor een seminarie met gastspreker Karl Hinrichs (Universiteit Bremen, Duitsland) over de ervaringen met pensioenhervorming in Europa. Karl Hinrichs is onderzoeker aan het Zentrum für Sozialpolitik (Universiteit Bremen) en docent politieke wetenschappen aan de Humboldt Universiteit van Berlijn. Voorheen was hij John F. Kennedy Fellow aan het Center for European Studies in Harvard (VS). Zijn onderzoeksthema is de Duitse welvaarstaat in vergelijkend perspectief.

Karl Hirnichs zette de dynamieken uiteen van de pensioenhervormingen in de geïndustrialiseerde landen. Hij ging dieper in op de gestage convergentie tussen bismarckiaanse en beveridgeaanse pensioensystemen. Ook ontwaart hij een patroon in de dynamiek van (succesvolle) pensioenhervormingen in Europa wat betreft de omvang, de invoersnelheid en het voorafgaandelijk sociaal overleg. Afsluitend toetste Karel Van den Bosch de Belgische pensioenhervormingen aan deze criteria (zie bijlage).

De presentatie van Karl Hinrichs kan helaas niet worden aangeboden.

Het pas verschenen rapport van de Studiecommissie voor de Vergrijzing (SCvV) stelt de kosten van de vergrijzing opnieuw naar boven bij. De sociale uitgaven zouden de volgende jaren stijgen met 1,5 procent van het bruto binnenlands product, ongeveer 2,5 miljard euro meer dan vorig jaar berekend. Het jaarrapport van de studiecommissie stelt dat de meerkost op korte termijn te wijten is aan conjuncturele gegevens. De groei van het bbp vertraagt en de inflatie stijgt, twee elementen die een negatief effect hebben op de groei van de sociale uitgaven. Daarnaast zijn er nog nieuwe maatregelen inzake welvaartsaanpassing, de groei van de gepensioneerde ambtenaren en de verwachte verhoging van de gezondheidsuitgaven die allemaal iets zwaarder doorwegen in de kost van de vergrijzing dan vorig jaar gedacht. Naast de macro-economische vaststellingen waarschuwt de Commissie voor de welvaartspositie van ouderen.

Het rapport is raadpleegbaar op de website van het Federaal Planbureau.